Zelene staze – Greenways

Društvo ljubitelja biciklizma “Jugocikling kampanja” iz Beograda je pokrenulo projekat pretvaranja trasa nekadašnjih železničkih pruga u zelene biciklističke i pešačke staze. U 2015. godini projekat je sproveden pod imenom “Mogućnost transformisanja napuštenih pruga u Srbiji u zelene staze”, a u 2016. godini pod imenom “Detaljna razrada deonica mreže napuštenih železničkih pruga – zelenih staza i predlog za nove funkcije železničkih objekata”. Oba projekta je podržalo Ministarstvo građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture Republike Srbije.

Cyclists` Society “Yugocycling Campaign” from Belgrade started the project of transforming abandoned railways into bicycle and walking greenways. In 2015, the name of the project was “Possibilities for Transforming Abandoned Railways in Serbia into Greenways”, and in 2016 “Detailed elaboration of abandoned railways – greenways network and proposals for reuse of railway facilities”. Both projects were financed by the Ministry of Construction, Transport and Infrastructure of the Republic of Serbia.

 

Prva zelena staza u Srbiji Užice – Staparska banja – Vrutci, nagrađena Evropskom nagradom za zelene staze u kategoriji “Izvrsnost”, 2017.

The first greenway in Serbia Užice – Staparska banja – Vrutci, awarded by European greenway Award in category “Excellence”, 2017

 

 

AKTIVNOSTI U OKVIRU PROJEKTA:

– istraživanje i prezentovanje svih trasa napuštenih pruga u Srbiji i predlaganje konkretnih deonica za pretvaranje u zelene u staze
– kontakti sa predstavnicima lokalnih samouprava u cilju razvoja zelenih staza na teritoriji gradova i opština
– izrada publikacija, web i facebook stranice
– organizacija promotivnih biciklističkih događaja
– organizacija stručnih konferencija na Saobraćajnom fakultetu u Beogradu

U septembru 2017. godine Evropska asocijacija zelenih staza – EGWA (European Greenway Association) nagradila je Prvu zelenu stazu u Srbiji Užice – Staparska banja – Vrutci drugom Evropskom nagradom u kategoriji “Izvrsnost”. Nagradu je primio Petar Blagojević, predstavnik Grada Užica, na svečanosti povodom dodele Osme evropske nagrade za zelene staze 2017 (8th European Greenways Award), koja se održala u 28. septembra u irskom gradu Limericku. U objašnjenju nagrade se navodi da je nagrada otišla u Užice: “za razvoj visokokvalitetne infrastrukture zelene staze dužine 5 km dolinom reke Đetinje, dostupne svim kategorijama stanovništva, uključujući osobe sa ograničenim kretanjem i za visoki nivo zastupljenosti lokalnih struktura i veliku posećenost”.

 

PROJECT ACTIVITIES:

– Research and presentation of abandoned railway tracks in Serbia and proposals for their transformation into greenways
– Contacts with representatives of local administrations aiming at development of greenways in their municipalities
– Mapping, preparing and publishing an illustrated guide and web-site
– Organizing promotional bike events
– Organizing expert conferences at the Faculty of Transport and Traffic Engineering in Belgrade

In September 2017 the European Greenway Association EGWA has awarded the First Greenway in Serbia Užice – Staparska banja – Vrutci the Second European Award in category “Excellence”. The award was given to Petar Blagojević, representative of the City of Užice, during the ceremony of 8th European Greenways Award on September 28 2017, in Irish city of Limerick. This greenway was awarded “for the redevelopment as a high quality greenway infrastructure of the first 5 kilometres of an abandoned railway line in the River Djetinja canyon, accessible for all, including people with reduced mobility. The initiative, which has regenerated the corridor and provided access to a privileged natural setting, enjoys a high level of local involvement and receives a strongly growing number of visitors.”

 

 

 

 

PROMOTERI – PROMOTORS

 

PROMOTIVNI BICIKLISTIČKI SKUPOVI – PROMOTIONAL BIKE EVENTS


 

STRUČNE KONFERENCIJE – EXPERT CONFERENCES 2015, 2016.

 

 

DEFINICIJE ZELENIH STAZA:

– linearni prostori na otvorenom, u gradovima i van njih, organizovani duž nekog prirodnog koridora (keja, nasipa pored reke ili kanala, ivice grebena) ili trasom napuštene železničke pruge
– sistem staza za nemotorizovani saobraćaj, koji povezuje različita područja, čiji bi razvoj doneo saobraćajnu, ekološku, rekreativnu, ekonomsku i kulturnu korist
– bilo kakva prirodna ili veštački stvorena putanja koja omogućava neometano i kontinualno kretanje pešaka i biciklista
– koridor zaštićenog otvorenog prostora, uređenog radi očuvanja biodiverziteta, rekreacije i nemotorizovanog saobraćaja
– u urbanom području system linearnih parkova i zelenih površina organizovanih kroz zeleni pojas (greenbelt) ili parkovski put

Većina Zelenih staza jesu pešačke i biciklističke staze, ali neke su izgrađene i osmišljene isključivo zbog zaštite životne sredine ili pejzaža. Zelene staze kao zeleni linearni parkovi obezbeđuju zaštitu i stanište za prirodan život. Pored velikog značaja za zaštitu životne sredine, zelene staze ublažavaju ispiranja zemljišta, poplave, omogućuju zaštitu kvaliteta voda i očuvanje biološkog diverziteta. Zelenim stazama spajamo susedne i odredišne tačke, kulturna i istorijska mesta, stvaramo mogućnost putovanja bez automobila i mogućnost edukacije na otvorenom prostoru. Zelene staze doprinose unapređenju kvaliteta života i ekonomskog razvoja. Imaju kapacitet za primenu teorijskih principa formulisanih u međunarodnim poveljama i dokumentima na polju održive mobilnosti, kulturnog i prirodnog nasleđa i kvaliteta životne sredine.

ZELENE STAZE TRASAMA NAPUŠTENIH ŽELEZNIČKIH PRUGA

Zelene biciklističke i pešačke staze su rado primenjivan model rehabilitacije trasa nekadašnjih železničkih pruga. Do današnjih dana u najvećem broju su sačuvani elementi železničke infrastrukture, u koje spadaju trase (na ravnom terenu, na nasipima, usecima, preko mostova, vijadukata i tunela) i objekti nekadašnjih železničkih stanica koji su danas napušteni ili su primili socijalno stanovanje ili poslovni prostor. Trase su nezavisne od motornog saobraćaja, lake su za kretanje jer su nagibi veoma mali a krivine blage, prilagođene kretanju nekadašnjih železničkih kompozicija. Naročito se preporučuju za ljubitelje prirode i aktivne ljude. Mreža bivših staničnih zgrada ima veliki potencijal za sadržaje smeštaja, ugostiteljstva, servisa za bicikle, suvenirnice i turističkog info-punkta. Većina tih objekata je u vlasništvu lokalnih samouprava ili Železnice, što olakšava administrativne poslove.

Zelene staze povezuju gradove i regije nemotorizovanim, alternativnim transportom, ekonomski razvijaju posebno pasivne krajeve koji leže uz nekadašnju prugu, dovode aktivne i platežno sposobne turiste, čime se direktno ili indirektno zapošljava lokalno stanovništvo, čuvaju postojeće tehničko i saobraćajno nasleđe, poboljšavaju imidž pojedinog sela, regiona ili države jer propagiraju održive i ekološke modele transporta, turizma, uopšte života. Ljubiteljima prirode i aktivnog odmora poboljšavaju ponudu i otvaraju nove terene za kretanje, istraživanje i uživanje. Zelene staze se koriste za pešačenje, biciklizam, jahanje, nordijsko skijanje i šinocikl (rail-bike). Sve kategorije ljudi ih mogu koristiti: najmlađi, najstariji, invalidi na njima ne nailaze na prepreke. To je odličan način da se upozna jedna zemlja, određeni kraj, kultura i lokalno stanovništvo. Pejzaži su posebno impresivni u planinskim predelima, gde putnik pored prirodnih lepota uživa dok prelazi preko mostova, vijadukata i kroz tunele.

U Evropi je ekološki odgovoran turizam postao najjača alternativa tradicionalnoj ponudi sunca i plaže. Međutim, pozitivan efekat Zelenih staza nije ograničen samo na turistički sektor. On je proizveo dinamičan efekat na lokalno stanovništvo i ekonomiju, povećanje zaposlenosti i veći protok novca u restoranima, kafanama i hotelima. Ovo posebno dobija na značaju u pasivnim ruralnim sredinama, koje u projektu obnove zgrada nekadašnjih železničkih stanica uvode turističke i poslovne sadržaje.

DEFINITIONS OF GREENWAYS

-Systems or networks of connected routes that are protected, managed or developed to provide ecological, recreational and historical/cultural benefits
-Systems of routes, dedicated to non-motorised traffic, connecting people with natural, historical or cultural landscapes and recreational facilities, both in the urban areas and in the countryside.
-Linear open space established along a natural corridor, such as a riverfront, river valley, ridgeline or along a railroad, converted for recreational use
-Natural or landscaped courses for pedestrian or bicycle passage, horseriding, nordic skiing, rail-biking, etc.
-Open-space corridors, linking parks, nature reserves, cultural features or historic sites, local strips or linear parks designated as parkways or greenbelts.

GREENWAYS ALONG ABANDONED RAILWAY TRACKS

Greenways improve the quality of environment and economic development. Networks of abandoned corridors of former railways are accessible systems which can host greenways as a concept of use, because they are independent of any motor traffic, easy to use and slopes and curves are slight. They are recommended for all who like to be active outside and who are fond of nature or culture. Tunnels, viaducts and dykes can provide spectacular scenes for biking and walking. A network of former railroad stations can provide excellent infrastructure for services for bikers, such as accommodation, cafes, souvenir shops or tourist information points. Most of the former railroad tracks and infrastructure is still property of the state railroad company or local communities, which facilitates procedures and administration.

Greenways connect cities and regions with alternative way of transportation. They spread parallel to the existing corridors of highways, national roads and railroads. Greenways improve economic development of rural and passive areas, bringing special type of active tourists, protect technical and traffic heritage and improve image of a village, city, region or state, emphasizing sustainable and ecologic ways of transportation, tourism and lifestyle.

Concept of greenways along abandoned railroads offers new locations to active tourists and nature-lovers. It is a perfect way to get to know a country or a region, its culture and people, regardless of age and they are very accessible for family use. It is especially impressive in hilly or mountainous areas, where travellers enjoy both natural beauties and infrastructural objects like bridges, viaducts, tunnels, etc.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ZELENE STAZE ZAPADNE SRBIJE i ŠUMADIJE – GREENWAYS OF WESTERN SERBIA and ŠUMADIJA

 

 

PUBLIKACIJE i INTERNET PREZENTACIJA – PUBLICATIONS and INTERNET PRESENTATION